ജീവിതത്തിലെ ധൃതി അവസാനിപ്പിക്കാം: സ്ലോ ലിവിംഗിലൂടെ മനഃസമാധാനം നേടാനുള്ള വഴികൾ

ജീവിതത്തിലെ ധൃതി അവസാനിപ്പിക്കുക

നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിസന്ധി എന്താണെന്ന് ചോദിച്ചാൽ, സംശയമില്ലാതെ ഒറ്റവാക്കിൽ ഉത്തരം പറയാം: ‘സമയമില്ലായ്മ’.

രാവിലെ അലാറം മുഴങ്ങുന്ന നിമിഷം മുതൽ തുടങ്ങുന്നതാണ് മനുഷ്യന്റെ പരക്കംപാച്ചിൽ. കണ്ണുതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ സ്മാർട്ട്‌ഫോണിലെ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ, ചെയ്യേണ്ട ജോലികളുടെ നീണ്ട പട്ടിക, ഓഫീസിലെ ഡെഡ്‌ലൈനുകൾ, റോഡിലെ ഗതാഗതക്കുരുക്കിലെ അക്ഷമ—ഇങ്ങനെ ഓരോ ദിവസവും അടിയന്തിരതയുടെ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റിലേക്ക് നാം നമ്മെത്തന്നെ വലിച്ചെറിയുന്നു. പ്രഭാതഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് അടുത്ത യാത്രയെക്കുറിച്ചോ മീറ്റിംഗിനെക്കുറിച്ചോ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടാണ്; പ്രിയപ്പെട്ടവരോട് സംസാരിക്കുമ്പോഴും മനസ്സ് വരാനിരിക്കുന്ന മറ്റൊരു കാര്യത്തിലേക്ക് ചിതറിപ്പോകുന്നു.

എവിടെയോ എത്താൻ, എന്തൊക്കെയോ നേടിയെടുക്കാൻ, ആരോടൊക്കെയോ ജയിക്കാൻ നാം നിരന്തരം പായുകയാണ്. എന്നാൽ സ്വയം ചോദിക്കുക: എങ്ങോട്ടാണ് ഈ ഓട്ടം? ഈ യാത്രയിൽ നാം എന്താണ് പിന്നിൽ ഉപേക്ഷിച്ചുപോകുന്നത്?

ജീവിതത്തിന്റെ വേഗത കൂട്ടുന്നത് വിജയത്തിന്റെയും കാര്യക്ഷമതയുടെയും (Efficiency) ലക്ഷണമായി ആധുനിക സമൂഹം ആഘോഷിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ജൈവികമായും മനഃശാസ്ത്രപരമായും മനുഷ്യൻ ഈ നിരന്തര വേഗതയ്ക്ക് വേണ്ടി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ടവനല്ല. നിരന്തരമായ ഈ അടിയന്തിരതാബോധം (Chronic sense of urgency) നമ്മുടെ ആന്തരിക ശാന്തതയെയും സർഗ്ഗാത്മകതയെയും തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാനുള്ള കഴിവിനെയും എങ്ങനെയാണ് ഇല്ലാതാക്കുന്നത് എന്ന് ശാസ്ത്രീയമായിത്തന്നെ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

1. ‘ഹറി സിക്ക്നസ്’ (Hurry Sickness): അദൃശ്യമായ മാനസിക അസ്വസ്ഥത

1970-കളിൽ പ്രശസ്ത കാർഡിയോളജിസ്റ്റുകളായ ഡോ. മേയർ ഫ്രീഡ്‌മാനും ഡോ. റേ റോസെൻമാനും ചേർന്നാണ് ‘ഹറി സിക്ക്നസ്‘ എന്ന മാനസികാവസ്ഥയെ ആദ്യമായി നിർവചിക്കുന്നത്. ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തുതീർക്കാനുള്ള അടങ്ങാത്ത ത്വരയും, കാര്യങ്ങൾ അല്പം മന്ദഗതിയിലാവുമ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന കടുത്ത അസ്വസ്ഥതയുമാണ് ഈ അവസ്ഥയുടെ പ്രധാന ലക്ഷണം.

നാം ജീവിക്കുന്നത് ഒരു ‘ഹൈപ്പർ-കണക്റ്റഡ്’ ലോകത്താണ്. ഇന്റർനെറ്റും സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകളും നമുക്ക് വിവരങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നൽകിയെങ്കിലും, അതോടൊപ്പം അടിയന്തിരതയുടെ ഒരു മിഥ്യാബോധം (False Urgency) കൂടി സൃഷ്ടിച്ചു. വരുന്ന ഓരോ സന്ദേശത്തിനും ആ നിമിഷം തന്നെ മറുപടി നൽകണം, ഓരോ മാറ്റങ്ങളും ഉടനടി അറിയണം, സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലെ ട്രെൻഡുകൾക്കൊപ്പം ഓടിയെത്തണം എന്ന നിരന്തര സമ്മർദ്ദം നമ്മെ വേട്ടയാടുന്നു.

ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ സമയക്കുറവല്ല; മറിച്ച് നാഡീവ്യൂഹത്തിനുണ്ടാകുന്ന ഒരു വിഭ്രാന്തിയാണ്. ക്ലോക്കിലെ ഓരോ സെക്കൻഡിനോടും യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്ന ഒരു തലമുറയായി നാം മാറി. അല്പനേരം വെറുതെയിരിക്കുകയോ ഒന്നും ചെയ്യാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ കുറ്റബോധം തോന്നുന്ന ഒരു അവസ്ഥയിലേക്ക് നമ്മുടെ ചിന്തകൾ വ്യതിചലിച്ചിരിക്കുന്നു. വിശ്രമം എന്നത് നേടിയെടുക്കേണ്ട ഒന്നല്ലെന്നും, അത് പ്രകൃതിദത്തമായ ആവശ്യമാണെന്നും നാം മറന്നുപോകുന്നു.

2. ശ്രദ്ധയുടെ ശിഥിലീകരണവും കോഗ്നിറ്റീവ് ഓവർലോഡും

മനുഷ്യന്റെ ശ്രദ്ധ (Attention span) പരിമിതമായ ഒന്നാണ്. ഒരു കാര്യത്തിൽ ആഴത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോഴാണ് മികച്ച സൃഷ്ടികൾ, ആഴത്തിലുള്ള പഠനങ്ങൾ, ഗൗരവമുള്ള ചിന്തകൾ എന്നിവ സാധ്യമാകുന്നത്. എന്നാൽ ധൃതിപിടിച്ച ജീവിതം നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയെ ചെറിയ കഷണങ്ങളാക്കി നുറുക്കുന്നു.

സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകളിലെ ചെറിയ ദൈർഘ്യമുള്ള വീഡിയോകളും (Shorts, Reels) സ്ക്രോളിംഗ് സംസ്കാരവും നമ്മുടെ തലച്ചോറിനെ നിരന്തരമായ ഡോപമിൻ ഉത്തേജനങ്ങൾക്ക് അടിമയാക്കുന്നു. തലച്ചോറിന്റെ ഘടനയിൽ പുതിയ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനുള്ള കഴിവിനെയാണ് ‘ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റി‘ (Neuroplasticity) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. വേഗതയും ക്ഷണികമായ വിവരങ്ങളും നിരന്തരം ശീലമാക്കുമ്പോൾ, തലച്ചോർ ആ വേഗതയെ സ്വാഭാവിക ശൈലിയായി സ്വീകരിക്കുന്നു.

ഇതിന്റെ അനന്തരഫലമാണ് ‘തുടർച്ചയായ ഭാഗിക ശ്രദ്ധ‘ (Continuous Partial Attention). ഒരു പുസ്തകം വായിക്കുമ്പോഴോ, മറ്റൊരാളോട് സംസാരിക്കുമ്പോഴോ ഇടയ്ക്ക് ഫോൺ നോക്കാനുള്ള വ്യഗ്രത വരുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്. തലച്ചോറിന് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതിലുമധികം വിവരങ്ങൾ ഒരേസമയം പ്രവഹിക്കുമ്പോൾ ‘ബ്രെയിൻ ഫോഗ്‘ (Brain fog) ഉണ്ടാകുന്നു. ചെറുപ്പക്കാരിൽ പോലും കാണുന്ന അശ്രദ്ധയ്ക്കും ഓർമ്മക്കുറവിനും പിന്നിലെ ഒരു പ്രധാന കാരണം മറവി രോഗമല്ല, മറിച്ച് മാനസികമായ ഈ അമിതഭാരമാണ് (Cognitive overload). ധൃതി നമ്മുടെ ചിന്തകളുടെ ആഴം കവർന്നെടുത്ത് നമ്മെ വെറും ഉപരിപ്ലവമായ വിവര ഉപഭോക്താക്കൾ മാത്രമാക്കി മാറ്റുന്നു.

3. സംതൃപ്തിയുടെ ചോർച്ച: ‘ഡെസ്റ്റിനേഷൻ അഡിക്ഷൻ’

ധൃതിയുടെ മറ്റൊരു ഇര മനുഷ്യന്റെ സംതൃപ്തിയാണ്. എപ്പോഴും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് വർത്തമാനകാലത്തിൽ വേരൂന്നി നിൽക്കാൻ കഴിയില്ല; അവർ ജീവിക്കുന്നത് ഭാവിയുടെ പ്രതീക്ഷകളിൽ മാത്രമാണ്. മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ ഇതിനെ ‘ഡെസ്റ്റിനേഷൻ അഡിക്ഷൻ‘ (Destination Addiction) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

“ഈ പരീക്ഷ കഴിഞ്ഞാൽ സ്വസ്ഥത കിട്ടും,” “ഈ ജോലിയിൽ കയറിയാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാകും,” “ഈ വീട് പണി കഴിഞ്ഞാൽ മനസ്സിന് സമാധാനമാകും”—ഇത്തരം മിഥ്യാധാരണകൾ സ്വയം വെച്ചുപുലർത്തുന്നവരാണ് ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും. എന്നാൽ ആ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു? ആ നിമിഷത്തിലെ ആശ്വാസം ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കകം ഇല്ലാതാവുകയും, മനസ്സ് അടുത്ത ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് പായാൻ വെപ്രാളം തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.

ജീവിതം എന്നത് എത്തിച്ചേരേണ്ട ഒരു അന്തിമ സ്റ്റേഷനല്ല; അത് കടന്നുപോകുന്ന ഓരോ വഴിയുമാണ്. നിരന്തരമായ പരക്കംപാച്ചിൽ കാരണം വഴിയോരങ്ങളിലെ കാറ്റോ കാഴ്ചകളോ നാം അറിയുന്നതേയില്ല. ഒരു കാപ്പി കുടിക്കുമ്പോൾ പോലും അതിന്റെ രുചി ആസ്വദിക്കാതെ അടുത്ത ജോലിയെക്കുറിച്ച് വ്യാകുലപ്പെടുമ്പോൾ, ആ നിമിഷം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. വർത്തമാനകാലത്തെ ഭാവിയിലേക്കുള്ള വെറുമൊരു ‘കാത്തിരിപ്പുകേന്ദ്രം’ മാത്രമായി മാറ്റിവെക്കുന്നിടത്തോളം കാലം യഥാർത്ഥ സംതൃപ്തി ഒരു മരീചികയായി അവശേഷിക്കും.

4. അതിജീവന ഭാവത്തിലെ തലച്ചോറും തെറ്റായ തീരുമാനങ്ങളും

വിവേകപൂർണ്ണമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുക എന്നത് സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു മാനസിക പ്രക്രിയയാണ്. ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെ കാര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്താൻ തലച്ചോറിലെ ‘പ്രീഫ്രോണ്ടൽ കോർട്ടക്സ്’ (Prefrontal Cortex) പൂർണ്ണ ശാന്തതയിൽ പ്രവർത്തിക്കണം.

എന്നാൽ, നിരന്തരമായ ധൃതിയും സമയമില്ലെന്ന തോന്നലും ശരീരത്തിൽ ‘കോർട്ടിസോൾ’ (Cortisol), ‘അഡ്രിനാലിൻ’ (Adrenaline) തുടങ്ങിയ സ്ട്രെസ് ഹോർമോണുകൾ അമിതമായി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് തലച്ചോർ ഒരു ആപത്തിനെ നേരിടുന്നതുപോലെയുള്ള പ്രതിരോധ തന്ത്രത്തിലേക്ക് (‘Fight-or-Flight’ response) മാറുന്നു. അടിയന്തിര അതിജീവനത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്ന ഈ അവസ്ഥയിൽ, ആഴത്തിലുള്ള യുക്തിചിന്ത താൽക്കാലികമായി നിലയ്ക്കുന്നു.

ധൃതിപിടിച്ച ജീവിതത്തിൽ നാം എടുക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപങ്ങൾ, കരിയർ മാറ്റങ്ങൾ, പരസ്പര ബന്ധങ്ങളിലെ പ്രതികരണങ്ങൾ എന്നിവ പലപ്പോഴും ഭയത്തിൽ നിന്നോ താൽക്കാലിക ആശ്വാസത്തിനായുള്ള വെപ്രാളത്തിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഒരാൾ പറയുന്നതിനോട് വിവേകത്തോടെ ‘പ്രവർത്തിക്കാൻ’ (respond) പകരം, ക്ഷണികമായ വികാരങ്ങളുടെ പുറത്ത് ‘പ്രതികരിക്കാൻ’ (react) മാത്രമേ ധൃതിപിടിച്ച മനസ്സിന് സാധിക്കൂ.

5. താരതമ്യത്തിന്റെ കെണിയും സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദവും

എന്തുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യൻ ഇത്രയധികം വേഗതയെ ആശ്ലേഷിക്കുന്നത്? അതിന്റെ വേരുകൾ കിടക്കുന്നത് അനാരോഗ്യകരമായ സാമൂഹിക താരതമ്യങ്ങളിലാണ്.

ചെറുപ്പകാലം മുതൽ വിദ്യാഭ്യാസം, കരിയർ, സാമ്പത്തിക വളർച്ച എന്നിവയിലെല്ലാം മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ മുന്നിലെത്താനുള്ള ഒരു മത്സരയോട്ടമാണ് സമൂഹം പഠിപ്പിക്കുന്നത്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ആഡംബര പൂർണ്ണമായ ചിത്രങ്ങളും വിജയഗാഥകളും കാണുമ്പോൾ, തങ്ങൾ പിന്നിലായിപ്പോകുമോ എന്ന ഭയം (FOMO – Fear of Missing Out) ആളുകളെ അന്ധമായി ഓടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും ആന്തരിക താളവും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന ലളിതമായ സത്യം ഇവിടെ വിസ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

വാസ്തവത്തിൽ, സോഷ്യൽ മീഡിയ ഒരു സമൂഹമല്ല; അത് വ്യക്തിഗതമായ പ്രകടനങ്ങൾ മാത്രമാണ്. മറ്റുള്ളവരെ തോൽപ്പിക്കാനുള്ള ഓട്ടത്തിനിടയിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് സ്വന്തം വ്യക്തിത്വവും സമാധാനവുമാണ്.

6. മനഃപൂർവ്വമായ മന്ദഗതി (Intentional Slowness): ഒരു പ്രതിരോധം

വേഗതയുടെ ഈ ചക്രവ്യൂഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ശാസ്ത്രീയമായ മോചനമാണ് ‘സ്ലോ ലിവിംഗ്‘ (Slow Living) അഥവാ മനഃപൂർവ്വമായ മന്ദഗതി.

മന്ദഗതി എന്നാൽ മടിയോ അലസതയോ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒളിച്ചോടലോ അല്ല. മറിച്ച്, നിങ്ങളുടെ ഊർജ്ജവും ശ്രദ്ധയും എവിടെ, എങ്ങനെ വിനിയോഗിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധപൂർവ്വമായ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പാണത്. വേഗതയ്ക്ക് മുകളിൽ ഗുണമേന്മയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഒരു ആന്തരിക വിപ്ലവം.

ഈ ശൈലി ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കാൻ ചില ലളിതമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താം:

• മോണോ-ടാസ്കിംഗ് (Mono-tasking) ശീലിക്കുക: ഒന്നിലധികം കാര്യങ്ങൾ ഒരേസമയം ചെയ്യുന്നത് കാര്യക്ഷമതയല്ല, മറിച്ച് മസ്തിഷ്കത്തിന് ആയാസമുണ്ടാക്കലാണ്. ഒരു സമയം ഒരു കാര്യം മാത്രം പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുക. ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ജോലി മാത്രം; ആഹാരം കഴിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്വാദും ഗന്ധവും അറിഞ്ഞുമാത്രം കഴിക്കുക.
• കൃത്രിമ അടിയന്തിരതകളെ നിരാകരിക്കുക: ഇൻബോക്സിൽ വരുന്ന എല്ലാ സന്ദേശങ്ങളും ഉടൻ മറുപടി നൽകേണ്ടവയല്ല. ദിവസത്തിൽ നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ മാത്രം ഫോണും നോട്ടിഫിക്കേഷനുകളും പരിശോധിക്കുക.
• കോഗ്നിറ്റീവ് ബഫർ സമയം (Buffer Time) നൽകുക: തുടർച്ചയായി ജോലികളും കൂടിക്കാഴ്ചകളും അടുക്കിവെക്കാതിരിക്കുക. ഒരു കർമ്മത്തിനും അടുത്തതിനുമിടയിൽ കുറഞ്ഞത് പത്ത് മിനിറ്റെങ്കിലും മനസ്സിന് സ്വസ്ഥത നൽകുക. ആ ഇടവേളയിൽ ഫോൺ ഉപയോഗിക്കാതെ ദീർഘമായി ശ്വാസമെടുക്കുകയോ നടക്കുകയോ ചെയ്യുക.
• നിശബ്ദതയെ ഭയക്കാതിരിക്കുക: ഒഴിവുസമയം കിട്ടുമ്പോഴേക്കും സ്ക്രീനിലേക്ക് കൈനീട്ടുന്ന വ്യഗ്രത നിയന്ത്രിക്കുക. യാതൊരു ഉത്തേജനങ്ങളും ഇല്ലാതെ ശാന്തമായി ഇരിക്കാൻ മനസ്സിനെ പരിശീലിപ്പിക്കുക. വിരസത എന്നത് മനസ്സിന്റെ സ്വയം നവീകരണത്തിനുള്ള (Mental recharge) സ്വാഭാവിക അവസരമാണ്.
• ലളിതമായ ജൈവിക താളം തിരിച്ചുപിടിക്കുക: ജപ്പാനിലെ ഒക്കിനാവ പോലുള്ള ദീർഘായുസ്സുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ രഹസ്യം അന്വേഷിച്ചാൽ കാണാവുന്നത് അന്ധമായ വേഗതയല്ല; മറിച്ച് ലളിതമായ ഭക്ഷണരീതിയും (ഹാര ഹാച്ചി ബു), ശക്തമായ സാമൂഹിക കൂട്ടായ്മകളും, തങ്ങളുടെ ജീവിതധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള (ഇക്കിഗായ്) ശാന്തമായ തിരിച്ചറിവുമാണ്. പ്രകൃതി ഒരിക്കലും ധൃതി കൂട്ടുന്നില്ല, എങ്കിലും സമസ്ത കാര്യങ്ങളും കൃത്യസമയത്ത് അവിടെ പൂർത്തിയാകുന്നു.

വേഗതയല്ല, ആഴമാണ് പ്രധാനം

പ്രമുഖ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ ചിന്തകനും മുൻ ഉറുഗ്വേ പ്രസിഡന്റുമായ ഹോസെ മുഹിക്ക (José Mujica) പറഞ്ഞ ഒരു വാചകമുണ്ട്: “നാം ഒരു സാധനം വാങ്ങുമ്പോൾ നൽകുന്നത് പണമല്ല, മറിച്ച് ആ പണം സമ്പാദിക്കാൻ നാം ചിലവഴിച്ച നമ്മുടെ സ്വന്തം ജീവിതസമയമാണ്.

“അതുപോലെ തന്നെ, ഓരോ നിമിഷവും ധൃതിപിടിച്ച് ഓടിത്തീർക്കുമ്പോൾ നാം ബലികൊടുക്കുന്നത് മറ്റൊന്നുമല്ല; നമ്മുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ തന്നെയാണ്. ചെയ്തു തീർക്കേണ്ട വെറുമൊരു ടാസ്ക് ലിസ്റ്റല്ല ജീവിതം; അത് തൊട്ടറിഞ്ഞ് ജീവിച്ചുതീർക്കേണ്ട സവിശേഷമായ ഒരു അനുഭവമാണ്.

ലോകം മുഴുവൻ പായുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം ചുവടുറപ്പിച്ചുനിന്ന് വേഗത കുറയ്ക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നത് ധീരതയാണ്. വേഗത കൂട്ടിയതുകൊണ്ട് ആരും ഒരിടത്തും നേരത്തെ എത്തുന്നില്ല; മറിച്ച്, പതുക്കെ നടക്കുമ്പോഴാണ് വഴിയോരത്തെ പുഷ്പങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യവും കാറ്റിന്റെ മൃദുത്വവും നാം ആഴത്തിൽ തിരിച്ചറിയുന്നത്. അനാവശ്യമായ ആന്തരിക ധൃതി അവസാനിപ്പിക്കുക. ശ്വാസമെടുക്കുക. ഈ നിമിഷത്തിൽ ജീവിക്കുക. കാരണം, വർത്തമാനകാലം മാത്രമാണ് നമുക്ക് അനുഭവിക്കാൻ അവശേഷിക്കുന്ന ഏക യാഥാർത്ഥ്യം.