ദാമ്പത്യ കൗൺസിലിംഗ്: വിണ്ടുകീറുന്ന ബന്ധങ്ങളെ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ഒരു ശാസ്ത്രീയ വഴി

വിവാഹം എന്നത് രണ്ട് വ്യക്തികൾ ഒപ്പിട്ടുറപ്പിക്കുന്ന വെറുമൊരു നിയമപരമായ ഉടമ്പടിയോ സാമൂഹിക ആചാരമോ മാത്രമല്ല; പരസ്പരവിരുദ്ധമായ രണ്ട് വ്യക്തിത്വങ്ങളും വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങളും മുൻഗണനകളും ഒരു മേൽക്കൂരയ്ക്ക് കീഴിൽ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ നടത്തുന്ന നിരന്തരമായ ഒരു പരീക്ഷണശാലയാണ്. സിനിമകളും സാഹിത്യവും നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചത് “അവർ പിന്നീട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു” (Happily Ever After) എന്ന അതിമനോഹരമായ പര്യവസാനത്തെക്കുറിച്ചാണ്. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യം ആരംഭിക്കുന്നത് അവിടെനിന്നാണ്.

ഒരു ശില്പം കൊത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് പൂർണ്ണമായി. എന്നാൽ വിവാഹം ഒരിക്കലും പൂർത്തിയായ ഒരു ശില്പമല്ല; ദിവസേന ശ്രദ്ധയും വെള്ളവും വളവും ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു ചെടിയാണത്. പ്രണയത്തിന്റെ ആദ്യകാല തിളക്കം കുറയുകയും നിത്യജീവിതത്തിന്റെ പരുക്കൻ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ വാതിലിൽ മുട്ടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ പല ദാമ്പത്യങ്ങളിലും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും തെറ്റിദ്ധാരണകളും അകൽച്ചയും ഉണ്ടാകുന്നത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ ഈ അകൽച്ചയെ ദമ്പതികൾ എങ്ങനെ നേരിടുന്നു എന്നതിലാണ് ആ ബന്ധത്തിന്റെ ആയുസ്സ് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്. വഴിമുട്ടി നിൽക്കുന്ന അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിലാണ് ദാമ്പത്യ കൗൺസിലിംഗ് (Marriage Counselling) വലിയൊരു വെളിച്ചമായി മാറുന്നത്.

വിവാഹത്തിന്റെ പരിണാമം: ചരിത്രപരമായ ഉടമ്പടിയിൽ നിന്ന് വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത ബന്ധങ്ങളിലേക്ക്

ചരിത്രപരമായി പരിശോധിച്ചാൽ, വിവാഹം എന്നത് രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ പ്രണയത്തേക്കാളുപരി കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയ്ക്കും, സ്വത്ത് കൈമാറ്റത്തിനും, സാമൂഹിക സഖ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനും, വംശപരമ്പരയുടെ അനന്തരാവകാശം ഉറപ്പുവരുത്താനുമായിരുന്നു നിലനിന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ ആധുനിക യുഗത്തിൽ വിവാഹം തികച്ചും വ്യക്തിപരമായ താല്പര്യങ്ങൾക്കും, പരസ്പര സ്നേഹത്തിനും, വൈകാരിക പൊരുത്തത്തിനും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒന്നായി മാറി. അതോടൊപ്പം തന്നെ അത് ശക്തമായ ഒരു നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂടിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ഒരു പരിഷ്കൃത സമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ നിർമ്മാണ ഘടകമാണ് (Fundamental unit) കുടുംബം. ആരോഗ്യകരമായ കുടുംബങ്ങൾ ചേരുമ്പോഴാണ് സുരക്ഷിതമായ ഒരു സമൂഹവും, അത്തരം സമൂഹങ്ങൾ ചേരുമ്പോഴാണ് ശക്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രവും ഉണ്ടാകുന്നത്. സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഘടനയിൽ സ്ഥിരത നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ വിവാഹബന്ധങ്ങൾ ആരോഗ്യകരമായി നിലനിൽക്കേണ്ടതുണ്ട്. ദാമ്പത്യത്തിലെ അസ്വസ്ഥതകൾ കേവലം രണ്ട് മുറികൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല; അത് വ്യക്തികളുടെ തൊഴിൽക്ഷമതയെയും കുട്ടികളുടെ മാനസിക വളർച്ചയെയും സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുവായ സ്വസ്ഥതയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന ഒന്നാണ്.

ആശയവിനിമയം: സംഭാഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് സംവാദത്തിലേക്ക്

ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ ജീവരക്തമാണ് സുതാര്യമായ ആശയവിനിമയം (Communication). എന്നാൽ പലപ്പോഴും ദമ്പതികൾക്കിടയിൽ നടക്കുന്നത് കേവലം ബാഹ്യമായ സംസാരിക്കൽ (Talking) മാത്രമാണ്; യഥാർത്ഥ ആശയവിനിമയമല്ല. സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചോ വീട്ടുസാധനങ്ങളെക്കുറിച്ചോ സംസാരിക്കുന്നതിനപ്പുറം സ്വന്തം അരക്ഷിതാവസ്ഥകളും ഉൾഭയങ്ങളും പങ്കാളിയോട് തുറന്നുപറയാൻ പലർക്കും കഴിയാറില്ല. ഒരേ മുറിയിൽ തൊട്ടടുത്തിരുന്നുകൊണ്ട് മണിക്കൂറുകളോളം സംസാരിച്ചാലും പരസ്പരം വികാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കാതെ പോകുന്ന ഈ ശൂന്യതയെയാണ് ‘കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ഗ്യാപ്‘ (Communication Gap) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

പറയാതെ പോകുന്ന പ്രതീക്ഷകൾ (Unspoken Expectations)

ദാമ്പത്യത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം വിള്ളലുകളും ആരംഭിക്കുന്നത് പറയാതെ പോകുന്ന പ്രതീക്ഷകളിൽ നിന്നാണ്. “ഞാൻ പറയാതെ തന്നെ പങ്കാളിക്ക് അത് മനസ്സിലാവേണ്ടതല്ലേ?” എന്ന ചിന്ത വളരെ അപകടകരമായ ഒരു കെണിയാണ്. പങ്കാളിക്ക് മനസ്സ് വായിക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ടെന്ന് (Mind-reading) വിശ്വസിക്കുന്നത് ബന്ധങ്ങളിൽ അനാവശ്യമായ നിരാശയും കടുത്ത അമർഷവും മാത്രമേ സമ്മാനിക്കൂ. പങ്കാളിയോട് എന്താണ് ആവശ്യമെന്ന് കൃത്യമായി, ശാന്തമായി പറഞ്ഞുകൊടുക്കുക എന്നത് ഓരോരുത്തരുടെയും ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.

കേൾക്കാനുള്ള മനസ്സ് (Active Listening)

ആശയവിനിമയത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം മറുപടി കൊടുക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം കേൾക്കുന്നതിന് പകരം, പങ്കാളിയുടെ ഉള്ളിലെ വികാരം എന്താണെന്ന് ഗ്രഹിക്കാൻ വേണ്ടി കേൾക്കുക എന്നതാണ്. ഇതിനെ മനശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ ‘സക്രിയമായ കേൾവി‘ അഥവാ ആക്ടീവ് ലിസണിംഗ് (Active Listening) എന്ന് പറയുന്നു. മനുഷ്യസഹജമായ ഈഗോയും അഹംഭാവവും കാരണം ഒരു കാര്യം പൂർണ്ണമായി കേൾക്കാൻ കാത്തുനിൽക്കാതെ തിടുക്കപ്പെട്ട് സ്വയം ന്യായീകരിക്കാനും, കുറ്റപ്പെടുത്തലുകൾക്ക് പ്രതിരോധം തീർക്കാനും തർക്കിക്കാനുമാണ് പലരും ശ്രമിക്കുന്നത്. ഒരു കൗൺസിലിംഗ് സെഷനിൽ പങ്കാളികളെ ആദ്യം പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്തലുകളോ മുൻവിധികളോ ഇല്ലാതെ പരസ്പരം ക്ഷമയോടെ കേൾക്കാനാണ്.

ഐ’ പ്രസ്താവനകളുടെ മനശ്ശാസ്ത്രം (The Power of ‘I’ Statements)

“നീ എപ്പോഴും എന്നെ അവഗണിക്കുന്നു”, “നിനക്ക് യാതൊരു ഉത്തരവാദിത്തവുമില്ല” എന്നിങ്ങനെയുള്ള ‘യു-സ്റ്റേറ്റ്‌മെന്റുകൾ‘ (You-statements) കേൾക്കുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായും പങ്കാളി പ്രതിരോധത്തിലേക്ക് വലിയുകയും, സംഭാഷണം അക്രമാസക്തമായ വഴക്കിലേക്ക് വഴിമാറുകയും ചെയ്യും. ഇതിനുപകരം, “നിങ്ങൾ വൈകി വരുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒറ്റപ്പെടലും ഉത്കണ്ഠയും അനുഭവപ്പെടുന്നു” എന്ന തരത്തിലുള്ള ‘ഐ-സ്റ്റേറ്റ്‌മെന്റുകൾ’ (I-statements) ഉപയോഗിക്കാൻ ശീലിക്കണം. ഇത് പങ്കാളിയെ കുറ്റവാളിയാക്കാതെ, സ്വന്തം വികാരങ്ങളെ പക്വമായി പങ്കുവെക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഉള്ളിലുള്ള സങ്കടങ്ങൾ അടക്കിവെക്കാതെ തുറന്നു പറയുക എന്നതാണ് പ്രധാനം.

തർക്കങ്ങൾ: ഒഴിവാക്കപ്പെടേണ്ട ശത്രുവല്ല, ബന്ധം വളർത്താനുള്ള അവസരം

തർക്കങ്ങളോ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത ഒരു ദാമ്പത്യം തികച്ചും കൃത്രിമമോ അസ്വാഭാവികമോ ആയിരിക്കും. വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ വളർന്നുവന്ന രണ്ട് സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികൾ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുമ്പോൾ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്. തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നതല്ല, ആ തർക്കങ്ങൾ എങ്ങനെയുള്ള രീതിയിലാണ് പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നത് (Conflict Resolution) എന്നതാണ് ദാമ്പത്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യവും പക്വതയും നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

പ്രശസ്ത മനശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ. ജോൺ ഗോട്ട്മാൻ (Dr. John Gottman) പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ദമ്പതികളെ ശാസ്ത്രീയമായി നിരീക്ഷിച്ചു നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ ദാമ്പത്യ തകർച്ചയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന 4 പ്രധാന അപകടകരമായ സ്വഭാവ ശൈലികളെ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. ഇവയെ അദ്ദേഹം “ദാമ്പത്യത്തിലെ നാല് കുതിരക്കാർ” (The Four Horsemen) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു:

1. വിമർശനം (Criticism): ഒരു പ്രത്യേക പെരുമാറ്റത്തെയോ തെറ്റിനെയോ മാന്യമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിന് പകരം പങ്കാളിയുടെ വ്യക്തിത്വത്തെത്തന്നെ ആകെ അപലപിക്കുന്ന രീതി. (ഉദാഹരണത്തിന്: “നിനക്കൊരിക്കലും ഒരു കാര്യവും നേരെ ചൊവ്വെ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല”).
2. പുച്ഛം അഥവാ അവഹേളനം (Contempt): പരിഹാസം, കണ്ണുരുട്ടൽ, കടുത്ത ശരീരഭാഷ, പങ്കാളിയെ തരംതാഴ്ത്തി സംസാരിക്കൽ. ദാമ്പത്യം വേർപിരിയലിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന് മുൻകൂട്ടി പ്രവചിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും വിനാശകരമായ ഘടകമാണിത്.
3. സ്വയരക്ഷാവാദം (Defensiveness): സ്വന്തം തെറ്റുകൾ ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കാതെ, താൻ ഒരു നിരപരാധിയായ ഇരയാണെന്ന് ഭാവിക്കുകയും പങ്കാളിയെ തിരിച്ച് കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രതികരണം.
4. കന്മതിൽ തീർക്കൽ (Stonewalling): സംഭാഷണങ്ങളിൽ നിന്നും ബന്ധത്തിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി ഉൾവലിയുക, ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകാതെ ദിവസങ്ങളോളം നിശ്ശബ്ദത പാലിക്കുക (Silent Treatment).

ഒരു കൗൺസിലറുടെ സാന്നിധ്യം ഈ നാല് പ്രതികരണ ശൈലികളെ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാനും, അവയ്ക്ക് പകരമായി പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെയുള്ള ആശയവിനിമയ ശീലങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കാനും ദമ്പതികളെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു.

പൊരുത്തം (Compatibility): ജനിക്കുന്ന ഒന്നല്ല, നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്ന്

“ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ യാതൊരു പൊരുത്തവുമില്ല” എന്നത് കോടതികളിൽ എത്തുന്ന വിവാഹമോചന ഹർജികളിലും ദമ്പതികളുടെ സംസാരത്തിലും സ്ഥിരമായി കേൾക്കുന്ന ഒരു വാചകമാണ്. പൊരുത്തം എന്നത് ജനിക്കുമ്പോഴേ ഒരുമിച്ച് കിട്ടുന്നതോ ആകാശത്തുനിന്ന് വീഴുന്നതോ ആയ ഒന്നല്ല; പരസ്പരമുള്ള മനസ്സിലാക്കലിലൂടെയും ആരോഗ്യകരമായ വിട്ടുവീഴ്ചകളിലൂടെയും ബോധപൂർവ്വം രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കേണ്ട ഒന്നാണ്.

• അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളിലെ പൊരുത്തം: ഭക്ഷണരീതികളോ, വസ്ത്രധാരണത്തിലെ താല്പര്യങ്ങളോ, സിനിമകളോ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഒരു ദാമ്പത്യത്തെ തകർക്കില്ല. എന്നാൽ പണം കൈകാര്യം ചെയ്യൽ, കുട്ടികളുടെ വളർത്തൽ, കുടുംബബന്ധങ്ങളോടുള്ള സമീപനം, ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ കാതലായ മൂല്യങ്ങളിലെ പൊരുത്തക്കേടുകൾ ഗൗരവമുള്ളതാണ്. ഇത്തരം വിഷയങ്ങളിൽ തുറന്ന ചർച്ചകൾ ആവശ്യമാണ്.
• വ്യത്യാസങ്ങളെ അംഗീകരിക്കൽ: പങ്കാളിയെ തന്റെ വെറുമൊരു പകർപ്പാക്കി മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നിടത്താണ് ദാമ്പത്യത്തിൽ വലിയ സംഘർഷങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നത്. പങ്കാളിയുടെ വ്യക്തിത്വത്തെയും അവരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ഉള്ളതുപോലെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ പൊരുത്തം സാധ്യമാകുന്നത്. വിവാഹ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ തന്നെ കുടുംബക്കാരുടെ പ്രേരണ കൊണ്ടോ സ്വന്തം ആധിപത്യ മനോഭാവം കൊണ്ടോ പങ്കാളിയെ തന്റെ വരുതിയിൽ നിർത്താനും സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മാത്രം ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ബന്ധത്തിന്റെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കും.

ആരോഗ്യകരമായ ദീർഘകാല ബന്ധങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ

ദാമ്പത്യം വെറുമൊരു അസ്ഥിരമായ വൈകാരിക അനുഭൂതി മാത്രമല്ല, അതിന് വ്യക്തമായ മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറയുണ്ട്. ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്ന ദമ്പതികളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ ചില പ്രധാന ശാസ്ത്രീയ പാഠങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്:

5:1 അനുപാതം (The 5:1 Ratio)

ഗോട്ട്മാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഗവേഷണപ്രകാരം, ആരോഗ്യകരമായ ഒരു ദാമ്പത്യത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഓരോ മോശം അനുഭവത്തിനും (തർക്കങ്ങൾ, ദേഷ്യം, നീരസം) പകരമായി കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് പോസിറ്റീവ് അനുഭവങ്ങളെങ്കിലും (സ്നേഹപ്രകടനം, അഭിനന്ദനം, ആലിംഗനം, ചിരി, പരസ്പര ബഹുമാനം) ഉണ്ടായിരിക്കണം. നെഗറ്റീവ് പ്രതികരണങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂടുകയും പോസിറ്റീവ് അനുഭവങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ബന്ധത്തിന്റെ അടിത്തറ തകരുന്നു.

അറ്റാച്ച്‌മെന്റ് സിദ്ധാന്തം (Attachment Theory)

നമ്മുടെ കുട്ടിക്കാലത്ത് മാതാപിതാക്കളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച പരിചരണവും സ്നേഹവും മുതിർന്നശേഷമുള്ള നമ്മുടെ പ്രണയബന്ധങ്ങളെയും ദാമ്പത്യത്തെയും ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്

• സെക്യൂർ അറ്റാച്ച്‌മെന്റ് (Secure Attachment): സ്വന്തം വികാരങ്ങളെയും പങ്കാളിയുടെ വൈകാരിക ആവശ്യങ്ങളെയും തുല്യമായി ബഹുമാനിക്കുകയും ഭയമില്ലാതെ തുറന്നു സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ
• ആൻഷ്യസ് അറ്റാച്ച്‌മെന്റ് (Anxious Attachment): പങ്കാളിയുടെ ശ്രദ്ധയും സ്നേഹവും തനിക്ക് നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന് എപ്പോഴും ഭയപ്പെടുകയും അമിതമായി ആശങ്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നവർ.
• അവോയ്‌ഡന്റ് അറ്റാച്ച്‌മെന്റ് (Avoidant Attachment): വൈകാരിക അടുപ്പം കൂടുമ്പോൾ ശ്വാസംമുട്ടൽ അനുഭവിച്ച് സ്വയം ഉള്ളിലേക്ക് വലിഞ്ഞ് പങ്കാളിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നവർ.

ഒരു കൗൺസിലർക്ക് ഇരു പങ്കാളികളുടെയും അറ്റാച്ച്മെന്റ് സ്വഭാവങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും, അവർ എന്തുകൊണ്ട് പരസ്പരം ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ അകാരണമായി ദേഷ്യപ്പെടുകയോ ഉൾവലിയുകയോ ചെയ്യുന്നു എന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുക്കാനും സാധിക്കും.

ഹാർവാർഡ് പഠനം (Harvard Study of Adult Development)

85 വർഷത്തിലേറെയായി മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തെയും ആയുസ്സിനെയും കുറിച്ച് ഹാർവാർഡ് സർവ്വകലാശാല നടത്തുന്ന ലോകപ്രശസ്തമായ പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നത്, മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സിനെയും ശാരീരിക-മാനസിക ആരോഗ്യത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിക്കുന്നത് സമ്പത്തോ പ്രശസ്തിയോ ജോലിയോ അല്ല, മറിച്ച് അവർ പങ്കിടുന്ന ബന്ധങ്ങളുടെ ആഴവും ഗുണനിലവാരവുമാണ് എന്നാണ്. സ്നേഹവും സുരക്ഷിതത്വവുമുള്ള ഒരു ദാമ്പത്യം മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും രോഗപ്രതിരോധശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

വിവാഹ കൗൺസിലറുടെ പങ്കും യോഗ്യതകളും

ദാമ്പത്യ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും വൈകാരിക പൊരുത്തം വീണ്ടെടുക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രീയ മനശ്ശാസ്ത്ര രീതിയാണ് വിവാഹ കൗൺസിലിംഗ്. ഒരു അംഗീകൃത വിവാഹ കൗൺസിലറാകാൻ സൈക്കോളജിയിലോ സോഷ്യൽ വർക്കിലോ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും, തുടർന്ന് കൗൺസിലിംഗ് സൈക്കോളജി, മാര്യേജ് ആൻഡ് ഫാമിലി തെറാപ്പി (MFT) എന്നിവയിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനവും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഉയർന്ന വൈകാരിക ബുദ്ധി (EQ), നിഷ്പക്ഷത, സംഘർഷങ്ങൾ സമാധാനപരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള പ്രൊഫഷണൽ പ്രാവീണ്യം എന്നിവ ഒരു കൗൺസിലർക്ക് നിർബന്ധമാണ്.

ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, ഒരു വിവാഹ കൗൺസിലർ ഒരു ജഡ്ജിയോ കുടുംബ കോടതിയിലെ മധ്യസ്ഥനോ അല്ല. ആര് ശരി, ആര് തെറ്റ് എന്ന് വിധിയെഴുതി ഒരാളെ കുറ്റക്കാരനാക്കലല്ല അവരുടെ ദൗത്യം. മറിച്ച്, പങ്കാളികൾക്ക് ഭയമില്ലാതെ, പ്രതിരോധമില്ലാതെ സ്വന്തം ഉള്ളിലെ വികാരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാൻ കഴിയുന്ന നിഷ്പക്ഷവും സുരക്ഷിതവുമായ ഒരു ഇടം (Neutral Safe Space) ഒരുക്കുകയാണ് അവർ ചെയ്യുന്നത്. പ്രശ്നങ്ങൾ കേൾക്കുകയും, തടസ്സങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് തിരുത്തലുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇനി വേർപിരിയൽ തികച്ചും അനിവാര്യമായ ഘട്ടമാണെങ്കിൽപ്പോലും, ശത്രുതയും പകയുമില്ലാതെ, പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെ, കുട്ടികളുടെ ഭാവിയെ യാതൊരു തരത്തിലും ബാധിക്കാത്ത രീതിയിൽ അന്തസ്സോടെ പിരിയാനും (Conscious Uncoupling) കൗൺസിലിംഗ് വഴികാട്ടുന്നു.

ദാമ്പത്യ കൗൺസിലിംഗ് എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?

1. തുറന്നുപറച്ചിലിനുള്ള അവസരം: ആദ്യ സെഷനിൽ ദമ്പതികൾക്ക് രണ്ടുപേർക്കും തങ്ങളുടെ പരാതികളും വേദനകളും തുറന്നു പറയാൻ അവസരം നൽകുന്നു. കൗൺസിലർ ആരുടെയും പക്ഷം പിടിക്കാതെ രണ്ടുപേരെയും തുല്യ പരിഗണനയോടെ കേൾക്കുന്നു.
2. ആശയവിനിമയത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം: പലപ്പോഴും ശരിയായ രീതിയിൽ കാര്യങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ് അകൽച്ചയ്ക്ക് കാരണം. പരസ്പരം കുറ്റപ്പെടുത്താതെ കാര്യങ്ങൾ സംസാരിക്കാനും പങ്കാളി പറയുന്നത് ക്ഷമയോടെ ഉൾക്കൊള്ളാനും കൗൺസിലർ ഇരുവരെയും പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു.
3. യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ: പുറമെ കാണുന്ന നിസ്സാര വഴക്കുകൾക്ക് പിന്നിൽ സാമ്പത്തിക അരക്ഷിതാവസ്ഥകൾ, കുട്ടികളുടെ പരിചരണം, ലൈംഗിക അതൃപ്തികൾ, മുൻകാല മുറിവുകൾ എന്നിങ്ങനെ ആഴത്തിലുള്ള മറ്റ് പല കാരണങ്ങളും ഉണ്ടാകാം. ഇവ കൃത്യമായി കണ്ടെത്തി പരിഹരിക്കാൻ കൗൺസിലർ സഹായിക്കുന്നു.
4. കാഴ്ചപ്പാടുകളിലെ മാറ്റം: പ്രശ്നങ്ങളെ മറ്റൊരു കോണിലൂടെ വീക്ഷിക്കാൻ പങ്കാളികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. സ്വന്തം ഭാഗത്തുള്ള തെറ്റുകളും സ്വഭാവത്തിൽ വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങളും തിരിച്ചറിയാൻ ഓരോരുത്തർക്കും അവസരം ലഭിക്കുന്നു.
5. പ്രതിസന്ധി കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള പരിശീലനം: ഭാവിയിൽ വഴക്കുകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അത് വഷളാകാതെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാമെന്ന പ്രായോഗിക മനശ്ശാസ്ത്ര വഴികൾ പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്നു. പൊതുവെ ആദ്യ കൂടിക്കാഴ്ച രണ്ടുപേരുമായും ഒരുമിച്ചും, തുടർന്ന് ആവശ്യമെങ്കിൽ വ്യക്തിഗത സെഷനുകളുമാണ് നടത്താറുള്ളത്. ഇരുവർക്കും അനുയോജ്യമായ ഇടവേളകളിൽ സെഷനുകൾ ക്രമീകരിക്കുകയും, ബന്ധത്തിൽ പ്രകടമായ പുരോഗതി വരുമ്പോൾ സെഷനുകൾ ഘട്ടംഘട്ടമായി അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കൗൺസിലർമാർ കുടുംബത്തെയും സമൂഹത്തെയും എങ്ങനെ സഹായിക്കുന്നു?

വിവാഹം തകരുമ്പോൾ അത് കേവലം രണ്ട് വ്യക്തികളെ മാത്രമല്ല ബാധിക്കുന്നത്; മറിച്ച് കുട്ടികളെയും മാതാപിതാക്കളെയും സമൂഹത്തെയും ഒന്നാകെയാണ് ബാധിക്കുന്നത്.

ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ വിവാഹ കൗൺസിലിംഗിന്റെ അനിവാര്യത

പഴയ കാലത്തുനിന്ന് ഇന്നത്തെ സമൂഹം അടിമുടി മാറിയിരിക്കുന്നു. മുൻപ് കൂട്ടുകുടുംബങ്ങളിൽ കാരണവന്മാരും ബന്ധുക്കളും പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടാനും സാന്ത്വനം നൽകാനും പരിഹാരം കാണാനും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്:

1. അണുകുടുംബങ്ങളും ഏകാന്തതയും: ഇന്ന് ഭൂരിഭാഗം പേരും ജീവിക്കുന്നത് അണുകുടുംബങ്ങളിലാണ്. പ്രതിസന്ധികളിൽ ഒപ്പം നിൽക്കാനോ, സമാധാനിപ്പിക്കാനോ വിശ്വസ്തരായ മുതിർന്നവരുടെ സാന്നിധ്യം ഇന്നത്തെ പല ചെറുപ്പക്കാർക്കുമില്ല.
2. ജോലിഭാരവും ഡിജിറ്റൽ ജീവിതവും: കരിയർ സംബന്ധമായ കടുത്ത സമ്മർദ്ദവും സ്മാർട്ട്ഫോണുകളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ ഉപയോഗവും ദമ്പതികൾക്കിടയിലെ വിലപ്പെട്ട സ്വകാര്യ നിമിഷങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഒരേ കിടക്കയിൽ കിടക്കുമ്പോഴും ഇരുവരും അവരവരുടെ സ്ക്രീനുകളിൽ സ്വന്തം ലോകം കാണുന്ന അവസ്ഥ ദാമ്പത്യത്തിൽ ഗുരുതരമായ വൈകാരിക ശൂന്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നു
3. മാറുന്ന ലിംഗപദവികളും തുല്യതയും: സ്ത്രീകൾ സാമ്പത്തികമായി സ്വയംപര്യാപ്തരായതോടെ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാനുള്ള സന്നദ്ധത കുറഞ്ഞു എന്നൊരു തെറ്റായ വാദം സമൂഹത്തിലുണ്ട്. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യം അതല്ല; തുല്യതയും പരസ്പര ബഹുമാനവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാളിൽ നിന്ന് പഴയകാല അധികാരപ്രയോഗങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരുമ്പോഴാണ് സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും പരസ്പരാശ്രയത്വവും (Interdependence) എങ്ങനെ ഒരുമിച്ച് സന്തുലിതമായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാമെന്ന് പഠിപ്പിക്കാൻ പ്രൊഫഷണൽ കൗൺസിലർമാർക്ക് സാധിക്കും.
4. മുൻവിധികൾ മാറേണ്ട സമയം: കൗൺസിലിംഗിന് പോകുന്നത് ബന്ധത്തിന്റെ പരാജയമാണെന്ന ചിന്താഗതി നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു വാഹനത്തിന് തകരാർ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ വർക്ക്‌ഷോപ്പിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, മനസ്സിനും ബന്ധങ്ങൾക്കും വിള്ളലേൽക്കുമ്പോൾ യോഗ്യതയുള്ള ഒരു വിദഗ്ദ്ധന്റെ സഹായം തേടുന്നത് ബലഹീനതയല്ല, മറിച്ച് ഉയർന്ന വൈകാരിക പക്വതയുടെ ലക്ഷണമാണ്.

കൗൺസിലിംഗ് തേടാൻ ആളുകൾ മടിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

ദാമ്പത്യത്തിൽ കൗൺസിലിംഗിന്റെ സാധ്യതകൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും പലരും ഈ വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ മടിക്കുന്നു. അതിനു പിന്നിൽ പ്രധാനമായും ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്:

• വിവാഹമോചനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം: കൗൺസിലറുടെ അടുത്ത് പോയാൽ അത് ബന്ധം വേർപിരിയലിലേക്ക് മാത്രമേ എത്തിക്കൂ എന്ന അകാരണമായ ഭയം.
• നാണക്കേടും അഭിമാനപ്രശ്നങ്ങളും: ഞങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഞങ്ങൾ തന്നെ പരിഹരിക്കും, മറ്റൊരാളുടെ മുന്നിൽ കൈനീട്ടുന്നത് കുറച്ചിലാണ് എന്ന തെറ്റായ ഈഗോ. കുടുംബത്തിന്റെ പ്രശ്നം പുറത്തറിഞ്ഞാൽ സമൂഹം എന്തുവിചാരിക്കും എന്ന ചിന്ത.
• സാമ്പത്തികമായ മടി: കൗൺസിലിംഗിനായി പണം ചെലവഴിക്കുന്നത് അനാവശ്യമാണെന്ന മിഥ്യാധാരണ
• പ്രതീക്ഷയില്ലായ്മ: തങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഒരിക്കലും പരിഹരിക്കപ്പെടില്ലെന്ന മുൻവിധി

ഉപസംഹാരം

ഒരു ബന്ധത്തിൽ വലിയ തകർച്ചകളും വിള്ളലുകളും സംഭവിക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ കൗൺസിലിംഗ് സഹായം തേടുന്നത് ആ ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ സുന്ദരമായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ സഹായിക്കും. ഒരു ബന്ധം തകർക്കാൻ നിമിഷങ്ങൾ മതി, എന്നാൽ അത് സ്നേഹത്തോടെ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ വർഷങ്ങളുടെ ക്ഷമയും കരുതലും വേണം. ലോകത്ത് പ്രശ്നങ്ങളും തർക്കങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ഒരു കുടുംബവുമില്ല. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ആഡംബര ചിത്രങ്ങൾ കണ്ടോ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതം കണ്ടോ സ്വന്തം ദാമ്പത്യത്തെ ഒരിക്കലും താരതമ്യപ്പെടുത്തരുത്.

പങ്കാളികൾ തമ്മിൽ തെറ്റിദ്ധാരണകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അത് ഒരിക്കലും പരിഹരിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന് തോന്നുന്നത് ആ നിമിഷത്തിലെ വികാരത്തള്ളിച്ച കൊണ്ടാണ്. എന്നാൽ നിഷ്പക്ഷനായ ഒരു കൗൺസിലറുടെ മുന്നിൽ കാര്യങ്ങൾ എത്തുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. നമ്മുടെ സുഹൃത്തുക്കളോ ബന്ധുക്കളോ സംസാരിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും നമ്മളെ സപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനോ അവരവരുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കോ വേണ്ടിയാകാം, എന്നാൽ ഒരു പ്രൊഫഷണൽ കൗൺസിലർ ആരുടെയും പക്ഷം പിടിക്കാതെ ബന്ധത്തിന്റെ ഉന്നമനത്തിനായി മാത്രമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

തീർത്തും വിഷലിപ്തമായ (Toxic), ശാരീരിക-മാനസിക പീഡനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഒരു ബന്ധത്തിൽ ആരും നിർബന്ധിതമായി തുടരേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ പരസ്പരം ശാന്തമായി സംസാരിച്ചാൽ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഈഗോകളുടെയും തെറ്റിദ്ധാരണകളുടെയും പേരിൽ ആരും ദാമ്പത്യം തകർക്കരുത്. “എനിക്കെല്ലാം അറിയാം, ഞാനാണ് ശരി” എന്ന ചിന്താഗതി ദാമ്പത്യത്തിന് ആപത്താണ്. മാറേണ്ടത് പങ്കാളി മാത്രമല്ല, നമ്മൾ ഓരോരുത്തരുമാണ്; ആ മാറ്റം ആദ്യം നമ്മളിൽ നിന്ന് തന്നെ ആരംഭിക്കട്ടെ.

https://societalechoes.com/relational-repair-course-6-week-family-parenting-program/