സിനിമ തീയേറ്ററും മറന്നുപോയ ആ ഭയവും
ഓർമ്മവെച്ച നാൾ മുതൽ ഞാൻ വലിയൊരു സിനിമാപ്രേമിയാണ്. അച്ഛനും അമ്മയും സിനിമയ്ക്ക് പോകാത്തതിനാൽ ബന്ധുക്കൾക്കൊപ്പമായിരുന്നു എന്റെ തീയേറ്റർ യാത്രകൾ. പ്രായമായപ്പോൾ ബന്ധുക്കൾ ടിക്കറ്റ് എടുത്തു തന്ന് എന്നെ തനിയെ അകത്തേക്ക് വിടാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ പതുക്കെ ഞാൻ തനിയെ സിനിമ കാണുന്നതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി.
എന്നാൽ കുറച്ചു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്ഥിതി മാറി. തീയേറ്ററിന് മുന്നിലെത്തുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ഒരു ഭയം രൂപപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. കൂടെ ആരുണ്ടായാലും ആ പേടി വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടും. ഒറ്റയ്ക്കാണെങ്കിൽ ഭയം ഇരട്ടിക്കും. എത്ര ആലോചിച്ചിട്ടും ഇതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് മനസ്സിലായില്ല.
ഒരിക്കൽ കൂട്ടുകാരുമൊത്ത് സിനിമയ്ക്ക് പോയപ്പോഴാണ് ആ രഹസ്യം വെളിപ്പെട്ടത്. ടിക്കറ്റ് കൗണ്ടർ തുറക്കാത്തതിനാൽ പുറത്ത് കാത്തുനിൽക്കുകയായിരുന്നു ഞങ്ങൾ. അപ്പോൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ചില യുവാക്കൾ ഒരു സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിയെ തടഞ്ഞുനിർത്തി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. ആ കാഴ്ച എന്നെ വല്ലാതെ ഞെട്ടിച്ചു. അതോടെ എന്റെ ഭയത്തിന്റെ വേരുകൾ എവിടെയാണെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായി.
വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് സിനിമയ്ക്ക് പോയി തുടങ്ങിയ കാലം. അന്ന് രണ്ട് യുവാക്കൾ എന്നെ തടഞ്ഞുനിർത്തുകയും കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന പണം തട്ടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ആ സംഭവം എന്നെ അത്രമേൽ ഭയപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് കുറേക്കാലം ഞാൻ സിനിമയ്ക്ക് പോയില്ല. കാലക്രമേണ ആ സംഭവം എന്റെ ബോധമനസ്സിൽ നിന്നും മാഞ്ഞുപോയെങ്കിലും, ആ ഭയം ഉള്ളിന്റെയുള്ളിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്നു.
അമിഗ്ദല: ഭയത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ
ഭയം അനുഭവപ്പെടുന്നതിലും അത് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിലും അമിഗ്ദല (Amygdala) എന്ന മസ്തിഷ്ക ഭാഗം വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ചുറ്റുപാടുകളിലെ അപകടങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പ്രതികരിക്കാൻ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നത് ഇതാണ്. ‘ബദാം’ എന്നർത്ഥമുള്ള ഗ്രീക്ക് പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. തലച്ചോറിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി രണ്ട് അമിഗ്ദലകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
വികാരങ്ങളെയും ഓർമ്മകളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ലിംബിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ (Limbic System) ഭാഗമാണിത്. അമിഗ്ദലയ്ക്ക് പ്രധാനമായും രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്:
- ബാസൊലാറ്ററൽ കോംപ്ലക്സ് (BLA): ഭയത്തെ തിരിച്ചറിയാനും പഠിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
- സെൻട്രൽ ന്യൂക്ലിയസ് (CeA): ഭയപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ശരീരത്തെ പ്രതികരിക്കാൻ (ഉദാഹരണത്തിന് വിറയൽ, വേഗത്തിലുള്ള ഹൃദയമിടിപ്പ്) പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉത്കണ്ഠ തോന്നുന്നത്?
നമ്മുടെ തലച്ചോറിലെ കോർട്ടെക്സിലും (ചിന്തകൾ നടക്കുന്ന ഭാഗം), അമിഗ്ദലയിലുമാണ് ഉത്കണ്ഠ രൂപപ്പെടുന്നത്. കോർട്ടെക്സിൽ വിചാരങ്ങളിലൂടെയും സങ്കൽപ്പങ്ങളിലൂടെയുമാണ് ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടാകുന്നതെങ്കിൽ, ഒരു അപകടം സംഭവിക്കുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് പ്രതികരിക്കാൻ അമിഗ്ദല ശരീരത്തെ സജ്ജമാക്കുന്നു. വികാരനിർഭരമായ സംഭവങ്ങൾ നമ്മൾ ഒരിക്കലും മറക്കാത്തതിന് കാരണവും അമിഗ്ദലയുടെ ഈ ഇടപെടലാണ്.
പലപ്പോഴും നമ്മുടെ ഉത്കണ്ഠകൾ അനാവശ്യമായിരിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന്, വീടിന് മുന്നിലൂടെ ഒരു ആംബുലൻസ് പോകുമ്പോൾ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് എന്തെങ്കിലും പറ്റിയോ എന്ന് നമ്മൾ ഭയപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ മിക്കപ്പോഴും അത് വെറുതെയാകും. അകാരണമായി പേടി തോന്നുന്നുണ്ടെങ്കിൽ മനസ്സിലാക്കുക: പണ്ട് നടന്ന പേടിപ്പെടുത്തുന്ന അനുഭവങ്ങൾ ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞാലും അമിഗ്ദല അവ കൃത്യമായി സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. അപകടസമയത്ത് നമ്മെ രക്ഷിക്കാനാണ് തലച്ചോർ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
വികാരങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണകേന്ദ്രം
ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ അമിഗ്ദല നമ്മുടെ ശരീരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കും. ഉദാഹരണത്തിന്, മദ്യം അമിഗ്ദലയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവരുടെ പെരുമാറ്റം തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ഭയത്തെ അതിജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും നല്ല വഴി ആ സാഹചര്യങ്ങളെ ധൈര്യത്തോടെ നേരിടുക എന്നതാണ്. പൂർണ്ണമായും അമിഗ്ദലയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, ശീലങ്ങളിലൂടെ ഭയത്തെ കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കും. പണ്ട് വന്യമൃഗങ്ങളിൽ നിന്നും തീയിൽ നിന്നും മനുഷ്യനെ രക്ഷിച്ചത് അമിഗ്ദല നൽകിയ ഈ ഭയമാണ്. ഭയമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ മനുഷ്യൻ അതിജീവിക്കില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ ആധുനിക കാലത്ത് ഈ അമിത ഭയം പലപ്പോഴും നമുക്ക് ദോഷകരമായി മാറുന്നു.
ഭയത്തെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാം?
- മൈൻഡ്ഫുൾ ബ്രീത്തിംഗ്: ശ്വസനത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് അമിഗ്ദലയുടെ അമിത പ്രവർത്തനം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.
- നേരിടുക: ഭയപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യങ്ങളെ ധൈര്യപൂർവ്വം നേരിടുമ്പോൾ തലച്ചോർ പുതിയ പാഠങ്ങൾ പഠിക്കുകയും ഭയം കുറയുകയും ചെയ്യും.
- ധ്യാനവും യോഗയും: പതിവായുള്ള പരിശീലനം തലച്ചോറിൽ നല്ല മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.
- പോസിറ്റീവ് വികാരങ്ങൾ: സ്നേഹം, പ്രണയം തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങൾ അമിഗ്ദലയുടെ സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നു.
ഉപസംഹാരം
ഭയം നമ്മുടെ നിഴൽ പോലെയാണ്; ഓടിയൊളിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്തോറും അത് പിന്തുടരും. എന്നാൽ ധൈര്യത്തോടെ തിരിഞ്ഞുനിന്ന് അതിനെ അഭിമുഖീകരിച്ചാൽ ആ നിഴൽ പതുക്കെ മാഞ്ഞുപോകും. ഓർക്കുക, നിങ്ങളുടെ ഭയത്തേക്കാൾ വലുതാണ് നിങ്ങളുടെ മനക്കരുത്ത്.