ആമുഖം: ജീവിതം പ്ലാൻ ചെയ്യുന്ന തിരക്കിലാണ് നാം ഓരോരുത്തരും. വീട്, മക്കളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, വിരമിക്കൽ കാലം… ഇങ്ങനെ പോകുന്നു നമ്മുടെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ. എന്നാൽ ജീവിതം അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നത് എപ്പോഴാണെന്ന് ആർക്കും പ്രവചിക്കാനാവില്ല. അത്തരമൊരു നിമിഷത്തിൽ, സ്നേഹത്തിന്റെ പേരിൽ നാം ചെയ്യുന്ന പല കാര്യങ്ങളും നമ്മുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് വലിയ വേദനയായി മാറാറുണ്ട്. ഇതാ, അഭിരാമിയുടെയും അവളുടെ അച്ഛൻ രാഘവന്റെയും കഥയിലൂടെ ‘അന്തസ്സോടെയുള്ള മരണം’ എന്ന ആശയത്തെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് ഒന്ന് ചിന്തിക്കാം.
പ്രകാശപൂർണ്ണമായ ഒരു പ്രഭാതം
അന്ന് പുലർച്ചെ അഞ്ച് മണിക്കുള്ള അലാറം അടിച്ചപ്പോൾ അഭിരാമി ഉണർന്നത് വലിയൊരു സന്തോഷത്തോടെയായിരുന്നു. അന്ന് ഓഫീസിൽ ഒരു പ്രധാന പ്രസന്റേഷൻ ഉണ്ട്. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ആഴ്ചകളായി അതിനായുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലായിരുന്നു അവൾ. ഭർത്താവ് രാഗേഷും മകൾ രാശിയും അപ്പുറത്ത് നല്ല ഉറക്കത്തിലാണ്.
രാഗേഷ് ഒരു ഭാഗ്യമാണ്, ഹെൽത്ത് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തിരക്കിനിടയിലും വീട്ടുജോലികളിൽ അവൻ അഭിരാമിയെ സഹായിക്കും. ഇന്ന് വൈകുന്നേരം പഴയ സഹപാഠിയായ അഖിലിന്റെ കല്യാണമാണ്. കുറെ കാലത്തിന് ശേഷം പഴയ സുഹൃത്തുക്കളെയെല്ലാം കാണാം. അഭിരാമി ആ ദിവസത്തെ തിരക്കുകൾ മനസ്സിൽ പ്ലാൻ ചെയ്തു. മകളെ ഒരുക്കണം, ഓഫീസ് ജോലികൾ തീർക്കണം, ഉച്ചയ്ക്ക് ഒരു മണിക്കൂർ പെർമിഷൻ എടുത്ത് കല്യാണത്തിന് കൊടുക്കാൻ ഒരു സമ്മാനം വാങ്ങണം. എല്ലാം ഭംഗിയായി നടക്കുമെന്ന് അവൾ ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചു.
കട്ടിലിൽ സുഖമായി ഉറങ്ങുന്ന മകളെയും ഭർത്താവിനെയും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ അവളുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു തണുപ്പായിരുന്നു. തന്റെ ചെറിയ ലോകത്തിന്റെ പൂർണ്ണത. അവൾ പതിയെ ശുചിമുറിയിലേക്ക് കയറി. പെട്ടെന്നാണ് പുറത്ത് ഫോൺ നിർത്താതെ ബെല്ലടിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.
അശനിപാതം പോലൊരു കോൾ
ആ പുലർച്ചെ അസമയത്ത് ഫോൺ അടിക്കുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ അവളുടെ ഉള്ളിലൊരു കൊള്ളിയാൻ മിന്നി. ആരെങ്കിലും മിസ്ഡ് കോൾ അടിച്ചതാണോ? അല്ല, ഫോൺ രണ്ടാമതും ബെല്ലടിച്ചു. വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ ഓടിച്ചെന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ അമ്മയാണ്.
“മോളെ… അച്ഛൻ ബാത്റൂമിൽ തെന്നിവീണു. തല പൊട്ടിയിട്ടുണ്ട്… രക്തം നിൽക്കുന്നില്ല. ഞാൻ അയൽക്കാരൻ രമേശിന്റെ ഓട്ടോയിൽ താലൂക്ക് ഹോസ്പിറ്റലിൽ എത്തി. നീ വേഗം വാ…”
അമ്മയുടെ കരച്ചിൽ ഫോണിലൂടെ കേട്ടപ്പോൾ അഭിരാമിയുടെ ലോകം കീഴ്മേൽ മറിഞ്ഞു. ആ നിമിഷം തന്നെ രാഗേഷും ഉണർന്നു. ഫോണിലെ ശബ്ദം കേട്ട അയാൾക്ക് കാര്യങ്ങൾ ഏകദേശം ബോധ്യമായി. ഒന്നും ചോദിക്കാതെ അയാൾ വേഗം മകളെ ഉണർത്തി തയ്യാറാക്കി കാർ സ്റ്റാർട്ട് ചെയ്തു. അഭിരാമി എറണാകുളത്തുള്ള സഹോദരൻ അഭിരാമിനെ വിവരമറിയിച്ചു. രാഗേഷിന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നും താലൂക്ക് ഹോസ്പിറ്റൽ 20 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്, പുലർച്ചെ വാഹനങ്ങൾ കുറവായതിനാൽ വളരെ വേഗത്തിൽ ആശുപത്രിയിൽ എത്തി.
വെളുത്ത ചുവരുകൾക്കിടയിലെ സംഘർഷം
താലൂക്ക് ആശുപത്രിയിൽ എത്തുമ്പോൾ അമ്മ തകർന്നിരുന്നു. രാഘവൻ അബോധാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. തലയുടെ പിൻഭാഗത്തേറ്റ പരിക്ക് ഗുരുതരമാണെന്ന് ഡോക്ടർമാർ പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തെ ഉടനെ തന്നെ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളുമുള്ള ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലേക്കോ മാറ്റണമെന്ന് അവർ നിർദ്ദേശിച്ചു.
ആരോഗ്യവകുപ്പിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന രാഗേഷ് തന്റെ പരിചയങ്ങളും അറിവും വെച്ച് അച്ഛനെ ഉടനെ ഒരു പ്രമുഖ സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. അടിയന്തര ശസ്ത്രക്രിയ വേണമെന്ന് ഡോക്ടർമാർ വിധിയെഴുതി. വെന്റിലേറ്ററിന്റെ സഹായമില്ലാതെ അച്ഛൻ ശ്വസിക്കില്ലെന്ന സത്യം രാഗേഷ് അഭിരാമിയോട് പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
അഭിരാം എറണാകുളത്ത് നിന്ന് തന്റെ സുഹൃത്ത് റോബിന്റെ കൂടെ എത്തിച്ചേർന്നു. ഐ.സി.യുവിന്റെ തണുത്ത ചുവരുകൾക്ക് പുറത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ റോബിന്റെ അച്ഛൻ ഫോണിൽ അവനെ വിളിച്ചു. “മകനെ, പേടിക്കണ്ട. അങ്കിളിന് ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. റോബിൻ അവിടെ കൂടെയുണ്ടാകണം.” ആ വാക്കുകൾ അഭിരാമിന് നൽകിയത് വലിയ ആശ്വാസമായിരുന്നു.
സ്നേഹത്തിന്റെ ധർമ്മസങ്കടം
അന്ന് രാത്രി അമ്മയെയും അഭിരാമിയെയും നിർബന്ധിച്ച് രാഗേഷ് വീട്ടിലേക്ക് അയച്ചു. അഭിരാമും റോബിനും ആശുപത്രിയിൽ ഇരുന്നു. അപ്പോഴാണ് അഭിരാം കഴിഞ്ഞ രാത്രിയിലെ വീഡിയോ കോളിനെക്കുറിച്ച് റോബിനോട് സംസാരിച്ചത്.
“റോബിൻ, ഇന്നലെ രാത്രി അച്ഛൻ എത്ര സന്തോഷത്തിലായിരുന്നു എന്നറിയാമോ? എന്റെ വിവാഹമായിരുന്നു ചർച്ച. ‘നിന്റെ കുഞ്ഞിനെ കണ്ടിട്ട് വേണം എനിക്ക് കണ്ണടയ്ക്കാൻ’ എന്ന് അച്ഛൻ പറഞ്ഞു. അച്ഛൻ ഒരു കാര്യം മുൻപ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.. ‘എനിക്ക് എന്ത് പറ്റിയാലും എന്നെ മെഷീനുകളിൽ തളച്ചിടരുത്. എനിക്കങ്ങനെ മരിക്കണ്ട’ എന്ന്. അച്ഛൻ പല ബന്ധുക്കളുടെയും മരണം വെന്റിലേറ്ററിൽ കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്. വായിലൂടെയും മൂക്കിലൂടെയും ട്യൂബ് ഇട്ട്, വേദന പറയാൻ പോലും പറ്റാതെ കിടക്കുന്ന ആ അവസ്ഥയോട് അച്ഛന് വലിയ പേടിയായിരുന്നു.”
റോബിൻ തലയാട്ടി. പക്ഷേ സാഹചര്യങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹമാണോ അതോ അച്ഛന്റെ ജീവനാണോ വലുത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ സ്നേഹം എപ്പോഴും ജീവനെ മാത്രമേ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
ആശുപത്രിയിലെ ബഹളവും പുതിയ തിരിച്ചറിവും
പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആശുപത്രിയിൽ വലിയൊരു ബഹളം നടന്നു. ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ ഡോക്ടർമാരോട് കയർത്തു സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു. “നിങ്ങളെല്ലാവരും ചേർന്ന് എന്റെ അമ്മയെ കൊന്നതാണ്” എന്ന് അയാൾ ഉറക്കെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു. അയാളുടെ അമ്മയും കഴിഞ്ഞ 10 ദിവസമായി വെന്റിലേറ്ററിലായിരുന്നു. ഓരോ ദിവസവും ‘പുരോഗതിയുണ്ട്’ എന്ന് പറഞ്ഞിട്ട് ഒടുവിൽ അവർ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ അത് താങ്ങാൻ ആ മകന് കഴിഞ്ഞില്ല. പണം തട്ടാൻ ആശുപത്രികൾ രോഗികളെ വെറുതെ വെന്റിലേറ്ററിൽ ഇടുന്നു എന്നൊരു ആരോപണം വായുവിൽ ഉയർന്നു.
ഇതുകേട്ട അഭിരാമിയുടെയും അമ്മയുടെയും ഉള്ളിൽ ഭയം നിറഞ്ഞു. ഡോക്ടറെ കണ്ടപ്പോൾ അവർക്കും ഇതേ സംശയങ്ങൾ തോന്നി. എന്നാൽ ഡോക്ടറുടെ മറുപടി ശാന്തമായിരുന്നു. “രോഗിയുടെ നില ഗുരുതരമാണ്. മരുന്നുകളോട് ശരീരം പ്രതികരിക്കുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നത് ഈ മെഷീൻ മാത്രമാണ്. നിങ്ങൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്ക് മാറ്റാം. പക്ഷേ മാറ്റുന്ന വഴിയിൽ എന്ത് സംഭവിച്ചാലും നിങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തമായിരിക്കും.”
രാഗേഷ് അപ്പോഴും മിണ്ടാതെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു. അച്ഛൻ തയ്യാറാക്കി വെച്ച ‘അഡ്വാൻസ് ഡയറക്റ്റീവ്’ അഥവാ ‘ലിവിംഗ് വിൽ’ (Living Will) രാഗേഷിന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്നു. അച്ഛന് വെന്റിലേറ്റർ വേണ്ടെന്ന് അതിൽ വ്യക്തമായി എഴുതിയിരുന്നു. പക്ഷേ അത് ഇപ്പോൾ പുറത്തെടുത്താൽ അമ്മയും മക്കളും രാഗേഷിനെ വെറുക്കും. “അച്ഛനെ കൊലയ്ക്കാൻ കൊടുത്തവൻ” എന്ന് മറ്റുള്ളവർ പറയുമെന്ന് അയാൾ ഭയന്നു. സ്നേഹം പലപ്പോഴും സത്യത്തെ മറച്ചുപിടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കും.
അവസാന യാത്ര
ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. രാഘവൻ നായർ ആ മെഷീനുകൾക്കിടയിൽ ഒന്നിനും പ്രതികരിക്കാതെ കിടന്നു. ഒടുവിൽ ആ നിമിഷം എത്തി. ഡോക്ടർമാർ രാഘവന്റെ മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു.
ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് വീട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ അമ്മ വിങ്ങിപ്പൊട്ടി. “അദ്ദേഹം എന്നോട് എന്നും പറയുമായിരുന്നു, എന്നെ ആ മെഷീനിൽ ഇടരുതെന്ന്. എനിക്ക് ആ വാക്ക് പാലിക്കാൻ പറ്റിയില്ല. സ്നേഹം കാരണം ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കൂടുതൽ വേദന നൽകി…”
അമ്മയുടെ കരച്ചിൽ അഭിരാമിയുടെ ഹൃദയം തകർത്തു. രാഗേഷിന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു. നാം എന്തിനാണ് ഇത്രയും കാലം അദ്ദേഹത്തെ വേദനിപ്പിച്ചത്? അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹത്തിന് നാം എന്തിനാണ് വില കൽപ്പിക്കാതിരുന്നത്?
ഉപസംഹാരം: നമുക്ക് നൽകാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സ്നേഹം
ഈ കഥയിൽ രാഘവൻ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ ഒരു മരണം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചില്ല. കാരണം നമ്മുടെ സമൂഹം ഇപ്പോഴും ‘അന്തസ്സോടെയുള്ള മരണത്തെക്കുറിച്ച്’ സംസാരിക്കാൻ മടിക്കുന്നു. ഒരാൾ രക്ഷപ്പെടില്ലെന്ന് ഡോക്ടർമാർ ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞാൽ, പ്രിയപ്പെട്ടവർ മരണം വരെ അനുഭവിക്കുന്ന ആ കൊടും വേദന കുറയ്ക്കാൻ നാം തയ്യാറാകണം. സ്നേഹം എന്നത് ഒരാളെ ചേർത്ത് നിർത്തുന്നത് മാത്രമല്ല, അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ അവരെ യാത്രയാക്കുന്നത് കൂടിയാണ്.
മരണം എന്ന സത്യത്തിൽ നിന്ന് ആർക്കും ഒളിച്ചോടാൻ കഴിയില്ല. സ്നേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരാളെ മരണക്കിടക്കയിൽ യന്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ തളച്ചിടുന്നത് ശരിയാണോ? ചികിത്സ നൽകരുത് എന്നല്ല, മറിച്ച് ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വരാൻ സാധിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പായാൽ അന്തസ്സോടെ മരിക്കാൻ അനുവദിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാനം. മറ്റുള്ളവരെ ബോധിപ്പിക്കാനല്ല, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വേദന കുറയ്ക്കാനാണ് നാം ശ്രമിക്കേണ്ടത്.
ഇന്ത്യൻ നിയമവ്യവസ്ഥ ഇപ്പോൾ ‘ലിവിംഗ് വിൽ’ (Living Will) അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നമുക്ക് നമ്മുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സ്നേഹം അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങളെ മാനിക്കുക എന്നതാണ്.
എന്താണ് ഒരു ലിവിംഗ് വിൽ (Living Will)?
ഒരു വ്യക്തിക്ക് തന്റെ ബോധാവസ്ഥയിലോ ആരോഗ്യവാനായിരിക്കുമ്പോഴോ തയ്യാറാക്കാവുന്ന ഒരു നിയമരേഖയാണിത്. തനിക്ക് സുഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്ത വിധം അസുഖം വരികയോ അബോധാവസ്ഥയിലാവുകയോ ചെയ്താൽ കൃത്രിമമായ ജീവൻ രക്ഷാ ഉപാധികൾ (വെന്റിലേറ്റർ പോലുള്ളവ) നൽകേണ്ടതില്ല എന്ന് ഇതിലൂടെ തീരുമാനിക്കാം.
ലിവിംഗ് വിൽ മാതൃക:
മുൻകൂട്ടി നൽകുന്ന മെഡിക്കൽ നിർദ്ദേശം (Advance Medical Directive)
ഞാൻ, [പേര്], [പിതാവിന്റെ/ഭർത്താവിന്റെ പേര്], വിലാസം [പൂർണ്ണ വിലാസം], പൂർണ്ണമായ ബോധത്തോടും സ്വമനസ്സാലെയും ഈ നിർദ്ദേശം നൽകുന്നു.
- എനിക്ക് സുഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തവിധം ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ രോഗാവസ്ഥ ഉണ്ടാകുകയും, സ്വയം തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം വരികയും ചെയ്താൽ, എന്റെ ജീവൻ കൃത്രിമമായി നീട്ടാൻ വെന്റിലേറ്റർ, സി.പി.ആർ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കരുത്.
- എനിക്ക് വേദന അനുഭവപ്പെടാതിരിക്കാനുള്ള പല്ലിയേറ്റീവ് കെയർ (Palliative Care) മാത്രം നൽകണമെന്ന് ഞാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
- ഈ തീരുമാനം എന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും എന്നെ ചികിത്സിക്കുന്ന ഡോക്ടർമാർക്കും ബാധകമാണ്.
- എന്റെ ബോധാവസ്ഥയിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും ഈ നിർദ്ദേശത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ എനിക്ക് അധികാരമുണ്ട്.
സ്ഥലം:
തീയതി:
ഒപ്പ്: [നിങ്ങളുടെ ഒപ്പ്]
സാക്ഷികൾ: (രണ്ടുപേർ)
(കുറിപ്പ്: ഇത് ഗസറ്റഡ് ഓഫീസർ/നോട്ടറി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നത് നിയമസാധുത വർദ്ധിപ്പിക്കും.)